ศรียะลาบาติก ชุบชีวิตผ้าปะลางิง มรดกชายแดนใต้

จากผ้าผืนเก่าของคุณยาย สู่การฟื้นคืนชีพ ‘ผ้าปะลางิง’ ศิลปะแห่งยะลาที่หายไปกว่า 80 ปี
 
บางครั้ง…จุดเริ่มต้นของธุรกิจที่เปลี่ยนโลก ก็มาจากสิ่งของธรรมดา ๆ เพียงชิ้นเดียว
 
เหมือนที่ปิยะ สุวรรณพฤกษ์ ผู้ก่อตั้งแบรนด์ ศรียะลาบาติก ได้บังเอิญค้นพบผ้าเก่าของคุณยาย ทว่าเนื้อผ้าที่พริ้วไหว มิติของสีอันนุ่มลึก และรายละเอียดที่งดงามแปลกตา กลับดึงดูดใจจนต้องออกตามหาความจริง ว่าผ้าผืนนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร ?
การแกะรอยครั้งนั้นนำไปสู่การค้นพบที่น่าทึ่ง ว่านี่คือ ‘ ผ้าปะลางิง ’ ผ้าพื้นถิ่นสุดรุ่งเรืองของเมืองยะลาในสมัยรัชกาลที่ 7 ที่ได้สาบสูญและเลือนหายไปจากความทรงจำของชุมชนนานกว่า 80 ปี
 
แต่การปลุกชีวิตผ้าโบราณที่ตายไปแล้ว...ไม่ใช่เรื่องง่าย
 
เพราะตำราไม่มีเหลือ และคนรุ่นเก่าก็แทบไม่หลงเหลืออยู่ ศรียะลาบาติกต้องเริ่มต้นจากศูนย์ แกะรอยความรู้จากเศษซากประวัติศาสตร์ ลองผิดลองถูกจากผ้าผืนแล้วผืนเล่า เพื่อกู้คืนจิตวิญญาณของผ้าปะลางิงกลับมาให้ได้
 
พร้อมกับตั้งคำถามสำคัญที่ท้าทายหัวใจ “ถ้าผ้าผืนนี้คือศักดิ์ศรีของยะลา เราจะทำอย่างไร...ให้ผืนผ้าเล่าเรื่องราวของเมืองยะลาได้จริง ๆ”
 
ศรียะลาบาติก จึงเปลี่ยนประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และธรรมชาติรอบตัว ให้กลายเป็น ‘ศิลปะบนเรือนร่าง’ ผ่าน 3 หัวใจสำคัญ คือ

1. ลวดลายที่บันทึกหน้าประวัติศาสตร์ ไม่ใช่แค่ลายผ้าทั่วไป แต่คือลายแทงวัฒนธรรมที่รวบรวมเรื่องของยะลาไว้ในผืนเดียว

   • ลายสถาปัตยกรรมมลายู & ลายฉลุช่องลมวังเก่า: เปลี่ยนโครงสร้างไม้โบราณสู่งานกราฟิกบนผืนผ้า
   • ลายกระเบื้องโบราณ & ลายหัวจวนตานี: ลายอัตลักษณ์ดั้งเดิมที่ทรงคุณค่า
   • ลายยะลารวมใจ: ลายสะท้อนภาพผู้คนหลากหลายเชื้อชาติที่อยู่ร่วมกันอย่างสันติ
   • ลายดอกไม้ประจำถิ่น: ความงดงามของดอกดาหลา และดอกพิกุลยะลา

2. สีสันจากผืนดินและหัตถกรรม 5 ขั้นตอนสุดประณีต กว่าจะออกมาเป็นผ้าปะลางิง 1 ผืน ต้องผ่านกระบวนการทำมือ (Handmade) ที่ละเอียดอ่อนและใช้เวลามหาศาล

   1. การทอผ้า: ขึ้นโครงผืนผ้าด้วยมือ
   2. การเย็บย้อม (สอยผ้า): เทคนิคโบราณสร้างมิติและลวดลายเฉพาะตัว
   3. การย้อมสีธรรมชาติ: สกัดสีจากวัตถุดิบท้องถิ่นอย่าง เปลือกเงาะ และ เม็ดคำแสด
   4. การพิมพ์เทียน: ใช้บล็อกไม้ที่แกะสลักด้วยมือประทับลงบนผ้า
   5. การลงสี: แต้มสีสันอย่างประณีตผืนต่อผืน ทำให้ผ้าแต่ละชิ้นมีเอกลักษณ์หนึ่งเดียวในโลก

3. การอนุรักษ์ที่กินได้ เปลี่ยนผ้าโบราณ สู่ ‘อาชีพที่ยั่งยืน’ สำหรับศรียะลาบาติก การอนุรักษ์ที่แท้จริงไม่ใช่การเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์ แต่คือ "การทำให้มีคนสืบสาน มีคนใช้ และมีคนส่งต่อ"
    
   จากผ้าโบราณผืนแรกของคุณยาย วันนี้ได้เติบโตเป็นเครือข่ายช่างฝีมือในท้องถิ่น สร้างงาน สร้างรายได้ และจุดประกายความภูมิใจให้คนในพื้นที่ได้หยัดยืนด้วยลำแข้งของตัวเอง
    
   วันนี้ ‘ผ้าปะลางิง’ กลับมามีชีวิตอีกครั้งในดีไซน์ร่วมสมัย ไม่ใช่แค่งานหัตถกรรม แต่เป็นพื้นที่ที่รวบรวมประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และจิตวิญญาณฝีมือของชาวยะลา…ที่พร้อมจะส่งต่อเรื่องความภาคภูมิใจนี้ไปสู่อนาคต และคนรุ่นต่อไปอย่างไม่มีวันสูญหาย

#เพื่อนคู่คิดธุรกิจคิดดี
#GoodBusinessForBetterLiving
 
Facebook: https://www.facebook.com/p/SriYala-Batik-100063306603294/?locale=th_TH
รับชมรายการ: ศรียะลาบาติก ชุบชีวิตผ้าปะลางิง มรดกชายแดนใต้